Sakin Vasily

1957 - 1958 yılları arasında Dünya Şampiyonu olan Vasily Smyslov'un sakin stiline ithafen bu başlığı attık. Botvinnik'i yenerek şampiyon olmuştur ama dönemin şampiyonluk kuralları acımasızdır. Önce ülkenizde finale kalacaksınız sonra Zonal Turnuvasında derece. Sonra İnterzonal turnuvasında derece ve sonrasında 5 oyuncunun kıyasıya mücadele ettiği bir kapalı turnuvadan birinci çıkmak zorundasınız. Tüm bu turnuvalar 3 yıl yayılar. Ancak başarılı olduğunuzda tahtta oturan Botvinnik2in karşısına çıkarsınız. Smyslov da bunu başardı ve üstelik Botvinnik'i yendi. Ne var ki o zamanki şartlar gereği 1 sene sonra rövanş maçı yaptılar ve Botvinnik unvanı geri alıverdi.

Sonradan bu acımasız ve Dünya Şampiyonu'nu koruyan kuralı ortadan kaldırdılar ama olan sadece 1 sene şampiyon kalan Smyslov ve Botvinnik'e oldu.

1921 doğumlu Smyslov'un ilk başarısı 17 yaşında SSCB Gençler Şampiyonu olmasıydı. Aynı sene Moskova Şampiyonasında 1-2 derecelerini paylaştı. Başarıları bundan sonra artarak arttı. 1948 yılında Alekhine'in ölümünden sonra şampiyonu belirlemek için yapılan turnuvadaki 5 oyuncudan biriydi. Bu zorlu turnuvayı Botvinnik kazandı. Smyslov ise ikinciydi. 1953 yılında Adaylar Turnuvasında birinci oldu ve Botvinnik'in karşısına çıktı. Maç 12-12 beraberlikle bitti ama bu sonuç ile Botvinnik unvanını korumuş oldu.

1957 yılında yine Botvinnik'in karşısına çıktı ve maçı bu sefer 12.5 - 9.5 kazandı ve şampiyon oldu. 1 sene sonraki maçı ise 12.5 - 10.5 kaybetti. İkili toplam 3 şampiyonluk maçı yaptı ama Botvinnik ile skoru 18 galibiyet, 17 kayıp ve 34 berabere ile lehineydi.

Sonraki yıllarda profesyonel satranca devam eden Smyslov, Kasparov'un şampiyonluğa giden yolunda onun da karşısına çıkmıştı.

Stilini tekrar edelim; Botvinnik'i andıran konumsal bir stil ve muazzam bir oyunsonu becerisi!

Mikhail Moiseyevich Botvinnik

1948 yılında bir otel odasında Dünya Şampiyonu Alexander Alekhine aniden ölünce satranç dünyası belirsizlik içinde kaldı. Çünkü her defasında Dünya Şampiyonunu yenen yeni şampiyon olmuştu. Ama bu sefer Alekhine tahtına sıkı sıkıya sarılıp öteki dünyaya götürmüştü.

Şaşkınlık uzun sürmedi ve 8 oyuncu arasında turnuva yapılmasına kararar verildi. Botvinnik 3 puan farkla kazanarak yeni şampiyon oldu. Botvinnik mühendisti ve hem şampiyonluğu hem de bilimsel kariyerini sürdürebilen nadir şampiyonlardan biriydi (Diğeri de Emanuel Lasker'dir)

Aslında çok önceden beri şampiyonluk için aday bir oyuncuydu ama o yıllarda olaylar oldukça yavaş gelişmekteydi. Örneğin 1938 yılındaki ünlü AVRO Turnuvası'nda hem Alekhine'i hem de Capablanca'yı yenmeyi başarmıştı. Ve Alekhine onunla şampiyonluk maçı yapmayı düşünmüştü.

Botvinnik 1948'de unvanını aldıktan sonra bilimsel kariyerine ağırlık verdi ve ancak şampiyonluk maçlarında ciddi olabildi. 1951 yılında Bronstein ile 12-12 berabere kalarak unvanını korudu. 1954 yılında Smyslov ile berabere kaldı ama 1957 yılında kaybetti. O zamanki kurallara göre bir yıl sonra yaptığı rövanşı kazanarak unvanını geri aldı. Sonra Tal'e unvanını kaybetti ve 1 yıl sonra yine unvanını geri aldı. Nihayet 1963 yılında Petrosian'a kaybetti ama FIDE bu sefer ona rövanş hakkı vermedi ve Botvinnik de uğraşamam diyerek şampiyonluk unvanı peşinde koşmadı.

Sonrasında satranç bilgisayarları konusunda çalıştığı söylendi ama asla dişe dokunur bi sonuç gelmedi. Bunun dışında Botvinnik Satranç Okulu'nu yürüttü ve Karpov, Kasparov ve sonrasında Kramnik gibi oyuncuların gelişimine katkıda bulundu.

Özellikle Kasparov ile daha çok ilgilenmiştir. Bir defasında Kasparov heyecanla bir açılış varyantının iyi olduğunu anlatır. Bunun üzerine Botvinnik ezberci davranmayıp varyantı kendisinin de kontrol etmesi gerektiğinde onu uyarır.

Bir başka olayda ise Botvinnik'in yasaklamasına rağmen Kasparov, Sicilya Savunması oynar ve hocasından azar işitir. Botvinnik'e göre öğrencisi önce Caro Kann savunması'nda uzmanlaşmalıdır.

Riga Sihirbazı Mikhail Tal

Sekizinci Dünya Şampiyonu Mikhail Tal, Riga sihirbazı olarak bilinir. O taşları adeta sihirli değneği ile oynatır. Satranç tarihinin ne kombinatif ve şaşırtıcı oyuncularından biridir. Sezgisel fedaları ünlüdür. Genelde kombinezonlar hızlı sonuç almaya yöneliktir. Feda yaparsınız ve karşılığında ya verdiğinizden fazlasını alır veya mat edersiniz. Ne var ki pek çok zaman Tal bir feda yapar ve oyun devam eder. Belki fedayı bir başka feda takip eder ve Tal'in inanılmaz baskısı galibiyet ile sonuçlanır.

Pek çok zaman Tal kazandıktan sonra oyun dikkatle analiz edildiğinde aslında fedanın hatalı olduğu fark edilir ama buna Tal'in cevabı hazırdır. "Tik, tak zaman işliyor. Tüm bu hamleleri rakibim masa başında bulmak zorunda." Yıldırım oyunlarını da büyük bir enerjiyle oynar. Fedası bazen boşa çıkınca "Olsun, bu sefer zamandan kazanacağım"dır.

Tal keyif adamıdır. Satranca tutkuyla bağlıdır ve satrancı da keyif için oynar. Hani TV'lerdeki berbat bir karakterin lafı vardır ya "Sonunu düşünen kahraman olamaz" diye. Pek memnun olmadan alıntıladık ama Tal de fedaları yaparken sonunu düşünmez, kaybeder miyim diye korkmaz. Merak eder ve fedayı yapar. Onun için satranç bir bilimden çok artistik bir alan ve belki de bir kumar sahasıdır. Ama o defalarca bu tehlikeli anları yaşamış biri olarak gücünün de o konumlardan geldiğini bilir ve karışık konumlardan kaçınmaz.

Gerçek hayatta da arkadaş canlısıdır. Oyunu bitince bir barın yolunu tutar, içkisini içer, sigarasnı tüttürür. Kim olursanız olun onun yanına gidip sohbet etmek isteseniz sizi kırmaz.

Kahraman Olgaç'ın anlattığı bir hikaye vardı. 12 yaşındaki Tal elinde satranç takımı ile Dünya Şampiyonu Botvinnik'in yazlığına gider ve kapısını çalar. Botvinnik'e meydan okumaktadır ama Botvinnik'in eşi onu geri yollar. 11 yıl sonra Tal Dünya Şampiyonluğu için Botvinnik'in karşısına çıkacaktır. İlk oyunda 1.e4 oynayacağını da ilan eder ve ilk oyunu güzel bir şekilde kazanır. Tam kendi stilinde fırtına gibi eser ve Dünya Şampiyonu olur. Bir yıl sonra ise bilenmiş Botvinnik unvanını geri almayı başarırır.

İşin ilginci ilk maçta Tal açılıştan iyi çıkmaz ama istediği tarzda konumlara ulaşır ve başarılı olur. İkinci maçta ise Tal açılıştan iyi çıkar ama stiline uygun olmayan konumlarda oynadığı için ise başarısız olur. Kafayı açılışa takanlar için şüphesiz bu da ilginç bir ders sayılabilir.

Tal hayatı boyunca sağlık sorunları çekmiştir. Böbreği alnır ve defalarca ameliyat olur. Çok genç yaşta, 55 yaşında vefat eder. Hastanede gözlem altındayken dayanamaz kaçar ve Kasparov ile de oynayacağı bir yıldırım turnuvasına katılır. İşte görüntüle bu turnuvadan.